NỘI DUNG BÀI HỌC
Tài Liệu Học Tập Môn Sinh Học Lớp 10
NGUỒN CẤU TRÚC BÀI HỌC VÀ KIẾN THỨC ĐƯỢC LẤY TỪ SGK KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG - NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM
BÀI 18. THỰC HÀNH: LÀM VÀ QUAN SÁT TIÊU BẢN QUÁ TRÌNH NGUYÊN PHÂN VÀ GIẢM PHÂN
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
Sau bài thực hành, học sinh có thể:
- Làm tiêu bản NST để quan sát quá trình nguyên phân và giảm phân.
- Quan sát và xác định các giai đoạn của nguyên phân và giảm phân qua tiêu bản.
- Sử dụng thành thạo kính hiển vi và tiêu bản để quan sát NST.
II. CHUẨN BỊ
Dụng cụ
- Kính hiển vi, kim mũi mác, kéo, nhọn, dao mổ/dao lam.
- Lam kính, lamen, ống nhỏ giọt, giấy thấm.
- Đèn cồn hoặc bếp điện.
Hóa chất
- Nước cất.
- Dung dịch cố định các kì của nguyên phân.
- Thuốc nhuộm acetocarmine 2% hoặc acetic orcein 45%.
- Dung dịch HCl 0,5 M.
Mẫu vật
- Rễ cây: hành tây, hành ta, tỏi, lay ơn, khoai môn...
- Châu chấu lúa đực.
- Có thể chọn mẫu vật khác nếu quan sát được NST rõ ràng.
III. CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH
1. Thực hành: làm và quan sát tiêu bản quá trình nguyên phân của tế bào
Bước 1. Cố định mẫu:
- Cắt đầu rễ hành, lấy phần chóp rễ.
- Cố định mẫu theo hướng dẫn.
Bước 2. Nhuộm mẫu:
- Đun nóng nhẹ ống nghiệm chứa rễ hành và thuốc nhuộm.
- Không được đun sôi.
Bước 3. Làm tiêu bản:
- Lấy rễ hành ra, đặt lên lam kính.
- Nhỏ thuốc nhuộm, đặt lamen.
- Dùng đầu bút/kim gõ nhẹ rồi ép nhẹ lamen để tế bào dàn mỏng.
Bước 4. Quan sát:
- Quan sát bằng kính hiển vi từ vật kính nhỏ → lớn.
- Xác định và vẽ các kì của nguyên phân.
Hình ảnh được thiết kế và chuẩn hóa bởi đội ngũ BioneticAI, dựa trên khung nội dung Sách giáo Khoa Kết Nối Tri Thức Với Cuộc Sống nhằm đảm bảo tính chính xác cao nhất.
2. Thực hành: làm và quan sát tiêu bản qua trình làm giảm phân của tế bào
Bước 1. Mổ châu chấu:
- Dùng kim mổ để lấy ống sinh tinh của châu chấu đực.
- Đặt mẫu vào đĩa Petri có dung dịch nhược trương KCl.
Bước 2. Cố định mẫu:
Ngâm ống sinh tinh trong dung dịch cố định.
Bước 3. Làm tiêu bản:
- Lấy ống sinh tinh ra, đặt lên lam kính.
- Nhỏ thuốc nhuộm acetocarmine và acid acetic.
- Đặt lamen và ép nhẹ để tế bào dàn mỏng.
Bước 4. Quan sát:
- Quan sát bằng kính hiển vi.
- Xác định và vẽ các kì của giảm phân.
Hình ảnh được thiết kế và chuẩn hóa bởi đội ngũ BioneticAI, dựa trên khung nội dung Sách giáo Khoa Kết Nối Tri Thức Với Cuộc Sống nhằm đảm bảo tính chính xác cao nhất.
IV. THU HOẠCH
1. Mục đích
2. Cách tiến hành
3. Kết quả
a) Báo cáo kết quả làm và quan sát tiêu bản quá trình nguyên phân.
b) Báo cáo kết quả làm và quan sát tiêu bản quá trình giảm phân.
4. Giải thích và kết luận
5. Trả lời câu hỏi:
a) Mục đích của bước nhuộm mẫu vật trong quy trình làm tiêu bản quá trình nguyên phân và giảm phân của tế bào là gì?
b) Giải thích vì sao ở bước nhuộm mẫu vật trong quy trình làm tiêu bản quá trình nguyên phân của tế bào lại cần phải đun nóng nhẹ ống nghiệm chứa rễ hành cùng thuốc nhuộm mà không được đun sôi?
c) Vì sao trong quy trình làm tiêu bản quá trình giảm phân của tế bào cần phải ngâm ống sinh tinh của châu chấu trong dung dịch nhược trương KCl và loại bỏ các phần mô bám xung quanh các ống sinh tinh?
- Gợi ý trả lời câu hỏi:
a) Bước nhuộm mẫu giúp NST bắt màu rõ hơn, từ đó dễ quan sát hình thái, vị trí và sự phân li của NST trong các kì của nguyên phân và giảm phân.
b) Cần đun nóng nhẹ để thuốc nhuộm thấm vào tế bào và làm NST bắt màu rõ hơn. Không được đun sôi vì nhiệt độ quá cao có thể làm hỏng tế bào và NST, ảnh hưởng đến kết quả quan sát.
c) Ngâm trong dung dịch nhược trương KCl giúp tế bào trương lên, dễ tách và dàn mỏng. Loại bỏ các mô bám xung quanh giúp tiêu bản sạch, không che khuất tế bào, từ đó quan sát các kì của giảm phân và NST rõ hơn.