BÀI 17. GIẢM PHÂN

NỘI DUNG BÀI HỌC

Tài Liệu Học Tập Môn Sinh Học Lớp 10

NGUỒN CẤU TRÚC BÀI HỌC VÀ KIẾN THỨC ĐƯỢC LẤY TỪ SGK KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG - NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM

BÀI 17. GIẢM PHÂN

I. DIỄN BIẾN CỦA GIẢM PHÂN

Giảm phân là quá trình phân chia tế bào sinh dục để tạo giao tử (tinh trùng, trứng).
Gồm 2 lần phân bào liên tiếp: Giảm phân I và Giảm phân II.
Trước khi giảm phân, NST nhân đôi 1 lần.

1. Giảm phân I

Kì đầu I

NST co xoắn, bắt cặp với NST tương đồng.
Có thể xảy ra trao đổi chéo giữa các cromatit.
Màng nhân và nhân con tiêu biến.

Kì giữa I

Các cặp NST tương đồng xếp thành 2 hàng ở giữa tế bào.
Thoi phân bào bám vào NST.

Kì sau I

Các NST tương đồng tách nhau và di chuyển về hai cực tế bào.

Kì cuối I

Tạo 2 tế bào con.
Mỗi tế bào có n NST kép (giảm còn một nửa so với ban đầu).

Hình ảnh được thiết kế và chuẩn hóa bởi đội ngũ BioneticAI, dựa trên khung nội dung Sách giáo Khoa Kết Nối Tri Thức Với Cuộc Sống nhằm đảm bảo tính chính xác cao nhất.

2. Giảm phân II

Kì đầu II

NST vẫn ở dạng NST kép.
Thoi phân bào hình thành, màng nhân tiêu biến.

Kì giữa II

Các NST xếp thành 1 hàng ở giữa tế bào.

Kì sau II

Hai cromatit chị em tách nhau và đi về hai cực tế bào.
Mỗi cromatit trở thành NST đơn.

Kì cuối II

Tạo 4 tế bào con.
Mỗi tế bào mang n NST đơn (giao tử).

3. Kết quả giảm phân

Từ 1 tế bào mẹ (2n) > tạo 4 tế bào con (n).
Các tế bào con có bộ NST giảm còn một nửa và khác nhau về di truyền.
Đây là cơ sở tạo giao tử và làm tăng đa dạng di truyền.

Ở động vật

Con đực: 1 tế bào sinh tinh > 4 tinh trùng.
Con cái: 1 tế bào sinh trứng > 1 trứng + 3 thể cực (chỉ có trứng tham gia thụ tinh).

II. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN GIẢM PHÂN

Môi trường

Nhiệt độ, ánh sáng... ảnh hưởng đến quá trình giảm phân.
Ví dụ: Thanh long muốn ra hoa trái vụ phải chiếu sáng vào ban đêm.

Hormone

Hormone sinh dục giúp điều hòa và kích thích giảm phân.
Trong chăn nuôi, có thể tiêm hormone để kích thích sinh sản.

Tuổi tác

Tuổi càng cao, quá trình giảm phân càng dễ xảy ra sai sót.
Ở phụ nữ trên 35 tuổi, nguy cơ sinh con mắc hội chứng Down (thừa NST 21) tăng do NST dễ phân li không đều.

Ý nghĩa

Hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến giảm phân giúp:

Nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi.
Hỗ trợ phòng ngừa và điều trị một số bệnh ở người.

III. Ý NGHĨA CỦA GIẢM PHÂN

Duy trì số lượng NST của loài

Giảm phân tạo giao tử (n).
Khi thụ tinh, hai giao tử kết hợp tạo hợp tử (2n).
Giúp duy trì ổn định số lượng NST qua các thế hệ.

Tạo đa dạng di truyền

Trong giảm phân xảy ra:

- Trao đổi chéo giữa các NST tương đồng.
- Phân li độc lập và tổ hợp tự do của NST.
- Nhờ đó tạo ra nhiều loại giao tử khác nhau, làm tăng đa dạng di truyền.

Ý nghĩa thực tiễn

Là cơ sở của sinh sản hữu tính.
Cung cấp nguồn biến dị di truyền cho tiến hóa và chọn giống.

VIDEO BÀI GIẢNG

Nguồn: Học trực tuyến OLM